Payızda saç tökülməsi: mövsümi tökülmə nə vaxt normaldır?

Dr. Noyan Süalp
7 dəqiqəlik oxu
Vanna otağı rəfində payız yarpaqları və taxta saç fırçası

Üz qabığı şəkli süni intellektlə yaradılıb.

Payızda saç tökülməsinin bir qədər artması çox vaxt normaldır. Saç follikullarının bir hissəsi yayda dinclik (telogen) mərhələsinə keçir və bu tellər bir neçə həftə sonra, yəni payızda tökülür. Bu tökülmə adətən müvəqqətidir və bir neçə ay ərzində azalır. Tökülmə üç aydan çox davam edirsə, seyrəlmə gözə çarpırsa və ya saçsız ləkələr yaranırsa, səbəbi həkim müayinəsi ilə araşdırmaq lazımdır.

Bu yazıda mövsümi tökülmənin necə yarandığını, onu narahatedici tökülmədən necə ayırmağı və hansı hallarda həkimə müraciət etməyin vacib olduğunu izah edirəm.

Qısa məlumat

  • Gündə təxminən 50–100 telin tökülməsi normal sayılır.
  • Tədqiqatlarda dinclik mərhələsindəki saçların payı yayda ən yüksək olub. Bu tellər sonrakı həftələrdə tökülür.
  • Mövsümi tökülmə bütün başda bərabər olur və saçsız ləkə yaratmır.
  • Tökülmə 3 aydan uzun sürürsə, alın xətti geriləyirsə və ya təpə seyrəlirsə, həkimə müraciət edin.
  • Payızdakı tökülmə kişi və ya qadın tipli saç tökülməsi ilə eyni vaxta düşə və onu daha nəzərəçarpan edə bilər.

Payızda saçlar niyə daha çox tökülür?

Hər saç follikulu dövri işləyir. Uzun böyümə mərhələsindən (anagen) sonra qısa keçid mərhələsi gəlir, ardınca follikul dinclik mərhələsinə (telogen) keçir. Dinclik mərhələsi təxminən iki-üç ay çəkir. Bu müddətin sonunda köhnə tel tökülür və eyni follikuldan yeni tel çıxmağa başlayır. Yəni tökülən saçların çoxu itirilmiş saç deyil, yenilənən saçdır.

Follikullar bu dövrdən eyni vaxtda keçmir, buna görə adi halda saçın yalnız kiçik bir hissəsi tökülmə mərhələsində olur. Lakin bu nisbət il ərzində dəyişir. İsveçrədə saç tökülməsindən şikayət edən, lakin başqa xəstəliyi olmayan 823 qadının saç nümunələrinin altı il ərzində müqayisə edildiyi tədqiqatda dinclik mərhələsindəki saçların payı yayda ən yüksək, qışın sonunda isə ən aşağı olub. Yayda dinclik mərhələsinə keçən saçlar bir neçə həftə sonra töküldüyü üçün bu, payızda daraqda və yastıqda daha çox saç görməklə üst-üstə düşür.

İnternet axtarışlarının təhlili də saç tökülməsinə marağın il ərzində dövri olaraq dəyişdiyini göstərib. Yəni payızda “saçım niyə tökülür?” sualını verən tək siz deyilsiniz.

Mövsümi tökülməni narahatedici tökülmədən necə ayırmaq olar?

Mövsümi tökülmənin əsas əlaməti onun bərabər yayılması və müvəqqəti olmasıdır. Aşağıdakı cədvəl müayinədə adətən nəzərə alınan əsas fərqləri göstərir.

Əlamət Mövsümi tökülmə üçün xarakterikdir Həkimə göstərmək lazımdır
Müddət Bir neçə həftə, adətən 2–3 aya qədər 3 aydan çox davam edir və ya güclənir
Yayılma Bütün başda bərabər Alın xəttində, təpədə və ya ayırıq xəttində seyrəlmə
Saçsız sahə Yoxdur Yuvarlaq və ya ləkəvari saçsız sahələr
Baş dərisi Sakit Qaşınma, qızartı, qabıqlanma, ağrı
Tellərin qalınlığı Dəyişmir Tellər nazikləşir, qısa və incə tellər çoxalır
Ümumi vəziyyət Özünüzü yaxşı hiss edirsiniz Yorğunluq, çəki dəyişikliyi, ürək döyüntüsü, menstruasiya pozuntusu

Cədvəldəki sağ sütundan bir əlamət belə varsa, tökülməni yalnız mövsümlə izah etməyə tələsməyin.

Payızda tökülməni artıra biləcək digər səbəblər

Yayda keçirilmiş xəstəlik və ya stress

Yüksək hərarətli xəstəlik, əməliyyat, doğuş, kəskin arıqlama və ya güclü stress bir çox follikulu eyni vaxtda dinclik mərhələsinə keçirə bilər. Bu vəziyyətə telogen effluvium deyilir. Tökülmə adətən səbəbdən bir neçə ay sonra başlayır. Məsələn, yayda keçirilmiş ağır xəstəlik və ya sərt pəhriz payızda güclü tökülmə kimi özünü göstərə bilər. Səbəb aradan qalxdıqdan sonra saçlar əksər hallarda bir neçə ay ərzində bərpa olunur.

Dəmir çatışmazlığı və tiroid problemləri

Aşağı ferritin (orqanizmin dəmir ehtiyatı) və qalxanvari vəzinin funksiyasının pozulması saç tökülməsini artıra bilər. Bu səbəblər yalnız qan analizi ilə aşkar edilir. Analiz etdirmədən dəmir və ya vitamin preparatı qəbul etmək tövsiyə olunmur.

Kişi və qadın tipli saç tökülməsi

Androgenetik alopesiya yavaş gedən prosesdir və tellərin tədricən nazikləşməsi ilə özünü göstərir. Payızda tökülmə artanda bu proses birdən daha çox nəzərə çarpa bilər. Kişilərdə alın künclərinin geriləməsi və təpənin seyrəlməsi, qadınlarda isə ayırıq xəttinin genişlənməsi bu tip tökülməyə işarə edə bilər.

Saça qulluq vərdişləri

Saçı sıx bağlamaq, tez-tez isti fendən və ütüdən istifadə etmək, kimyəvi prosedurlar telləri qıra bilər. Qırılan saç tökülən saçdan fərqlidir: qırılan telin ucunda kök olmur. Bu fərqi müayinədə müəyyən etmək mümkündür.

Gündə neçə tel normaldır və tökülməni necə izləmək olar?

Gündə təxminən 50–100 telin tökülməsi normal hesab olunur. Uzun saçda bu say daha çox görünür, saç yuyulan günlərdə də tökülən tellər daha çox olur. Bu, saç yumağın tökülməyə səbəb olduğunu göstərmir: yuma zamanı onsuz da tökülməyə hazır olan tellər düşür.

Telləri hər gün saymaq həm çətindir, həm də narahatlığı artırır. Daha faydalı üsul fotolarla izləməkdir:

  1. Ayırıq xəttini və alın xəttini gündüz işığında, eyni yerdə və eyni məsafədən çəkin.
  2. Saç quru və yeni daranmış olsun, köpükdən və ya geldən istifadə etməyin.
  3. Fotoları 3–4 həftədən bir təkrarlayın və müqayisə edin.

Fotolarda baş dərisinin getdikcə daha çox göründüyünü müşahidə edirsinizsə, bu, sadəcə mövsümi tökülmə olmadığına işarə ola bilər.

Mövsümi tökülmə dövründə nə etmək olar?

  • Saçı adi qaydada yuyun. Yumanı azaltmaq tökülməni azaltmır, yalnız tellərin bir anda daha çox düşdüyünü göstərir.
  • Saça ehtiyatla yanaşın. Yaş saçı seyrək dişli daraqla darayın, sıx quyruq və hörüklərdən çəkinin, isti alətlərdən istifadəni azaldın.
  • Qidalanmaya diqqət edin. Kəskin pəhriz və qısa müddətdə çox arıqlamaq telogen tökülməni artırır. Balanslı və kifayət qədər zülallı qidalanma daha doğrudur.
  • Özbaşına dərman qəbul etməyin. Analizsiz vitamin kompleksləri, tökülməyə qarşı tabletlər və ya başqasına təyin olunmuş dərmanlar səbəbi gizlədə və ya analiz nəticələrinə təsir edə bilər.
  • Səbr edin. Mövsümi tökülmə adətən bir neçə ay ərzində öz-özünə azalır və tellər yenidən çıxır.

Elmi əsası olan müalicə üsulları haqqında saç tökülməsinə qarşı nə etmək olar məqaləsində ətraflı yazmışam.

Nə vaxt həkimə müraciət etməlisiniz?

Aşağıdakı hallarda tökülməni mövsümə bağlamaq əvəzinə həkim müayinəsindən keçmək daha doğrudur:

  • tökülmə 3 aydan çox davam edir və ya getdikcə güclənir;
  • yuvarlaq və ya ləkəvari saçsız sahələr yaranıb;
  • alın xətti geriləyir, təpə seyrəlir və ya ayırıq xətti genişlənir;
  • baş dərisində qaşınma, qızartı, qabıqlanma və ya ağrı var;
  • yorğunluq, çəki dəyişikliyi, ürək döyüntüsü və ya menstruasiya dəyişiklikləri kimi ümumi əlamətlər var;
  • ailənizdə erkən saç tökülməsi var və siz də seyrəlmə müşahidə edirsiniz.

Müayinədə nəyə baxılır?

Müayinədə adətən əvvəlcə tökülmənin nə vaxt başladığı, son aylarda xəstəlik, stress, pəhriz və ya yeni dərman olub-olmadığı soruşulur. Sonra baş dərisinə və tökülmənin yayılmasına baxılır, lazım olduqda trixoskopiya ilə tellərin qalınlığı və follikulların vəziyyəti qiymətləndirilir. Ümumi qan analizi, ferritin və tiroid hormonları kimi analizlər də istənilə bilər. Bu analizlərin hansı hallarda istənildiyini saç tökülməsinin səbəbləri və analizlər məqaləsində izah etmişəm.

Mövsümi tökülmə çox vaxt müayinə ilə təsdiqlənir və heç bir müalicə tələb etmir. Belə hallarda ən vacib iş pasiyentə prosesin keçici olduğunu izah etmək və lazımsız preparatlardan çəkindirməkdir.

Tez-tez verilən suallar

Payızda saç tökülməsi nə qədər davam edir?

Mövsümi tökülmə adətən bir neçə həftə, bəzən 2–3 ay davam edir və sonra azalır. Tökülmə 3 aydan uzun sürürsə və ya güclənirsə, başqa səbəbləri istisna etmək üçün həkimə müraciət edin.

Mövsümi tökülmədən sonra saçlar yenidən çıxırmı?

Bəli. Mövsümi tökülmədə follikul itirilmir, yalnız köhnə tel yerini yenisinə verir. Yeni tellər bir neçə ay ərzində uzanır və saçın sıxlığı əvvəlki vəziyyətinə qayıdır.

Payızda saç tökülməsinə qarşı vitamin qəbul etmək lazımdırmı?

Çatışmazlıq yoxdursa, vitamin qəbul etməyin mövsümi tökülməni azaltdığına dair sübut yoxdur. Dəmir, D vitamini və ya başqa çatışmazlıqdan şübhələnirsinizsə, əvvəlcə analiz etdirin və nəticəni həkimlə müzakirə edin.

Mövsümi tökülmə keçəlliyə səbəb ola bilərmi?

Xeyr. Mövsümi tökülmə müvəqqətidir və saçsız sahə yaratmır. Lakin bu dövrdə kişi və ya qadın tipli saç tökülməsi daha çox nəzərə çarpa bilər. Alın xəttində və ya təpədə seyrəlmə görürsünüzsə, bunu ayrıca qiymətləndirmək lazımdır.

Mənbələr

  1. American Academy of Dermatology. Do you have hair loss or hair shedding? aad.org
  2. Kunz M, Seifert B, Trüeb RM. Seasonality of hair shedding in healthy women complaining of hair loss. Dermatology. 2009;219(2):105–110. PubMed
  3. Hsiang EY, Semenov YR, Aguh C, Kwatra SG. Seasonality of hair loss: a time series analysis of Google Trends data 2004–2016. Br J Dermatol. 2018;178(4):978–979. PubMed
  4. Hughes EC, Syed HA, Saleh D. Telogen effluvium. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024. PubMed

Əlavə oxu: Saç tökülməsinin səbəbləri · Saç tökülməsinə qarşı üsullar

Tökülmənin mövsümi olub-olmadığından əmin deyilsinizsə, saçınızın fotolarını onlayn saç analizi formasından göndərə və ya WhatsApp ilə yaza bilərsiniz.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Saç tökülməsinin səbəbini yalnız müayinədən sonra həkim müəyyən edə bilər.

Dr. Noyan Süalp
Müəllif haqqında
Dr. Noyan Süalp
İstanbuldakı Dr. Bayer Clinics klinikasında saç əkimi həkimi. Saç əkimi üzrə hazırlığını Dr. Yetkin Bayer ilə birlikdə keçib və bu sahədə tibb işçilərinə təlim keçir.
Onlayn saç analizi
Saçınızın bir neçə fotosunu göndərin və Dr. Noyanın komandasından fərdi qiymətləndirmə alın.
Bu məqalədə

HealthTürkiye

Son yenilənmə: 10.11.2026 · Saytın redaktoru: Özel Dr. Bayer Polikliniği · info@yetkinbayer.com

Poliklinikamızda qeydiyyatda olan həkimlər: Dr. Yetkin Bayer · Dr. Noyan Süalp

Beynəlxalq səhiyyə turizmi icazə sənədi (Türkiyə Respublikası Səhiyyə Nazirliyi): ST-2237