Üz qabığı şəkli süni intellektlə yaradılıb.
PRP (trombositlərlə zəngin plazma) pasiyentin öz qanından hazırlanan və baş dərisinə inyeksiya edilən preparatdır. Kişi və qadın tipli saç tökülməsində aparılmış randomizə edilmiş tədqiqatların birləşdirilmiş təhlili PRP-nin bəzi pasiyentlərdə saç sıxlığını artıra biləcəyini göstərir, lakin nəticələr fərqlidir, protokollar standart deyil və sübutların keyfiyyəti hələ məhduddur. PRP saç tökülməsinin səbəbini aradan qaldırmır və əsas müalicələri əvəz etmir.
Bu yazıda PRP-nin necə hazırlandığını, elmi tədqiqatların nə göstərdiyini, kimlərə kömək edə biləcəyini, kimlər üçün uyğun olmadığını və nə gözləmək lazım olduğunu neytral şəkildə izah edirəm.
Qısa məlumat
- PRP pasiyentin öz qanından sentrifuqa ilə ayrılan, trombositləri çox olan plazmadır.
- Əsasən androgenetik alopesiyada araşdırılır.
- Meta-analizlərdə saç sıxlığında artım bildirilib, amma tədqiqatlar kiçik və müxtəlifdir.
- Seansların sayı, aralığı və hazırlanma üsulu klinikadan klinikaya dəyişir.
- Qan xəstəlikləri, aktiv infeksiya və bəzi dərmanlar olduqda PRP uyğun olmaya bilər.
PRP nədir və necə hazırlanır?
PRP üçün pasiyentdən adi qan analizi kimi bir az qan götürülür. Qan xüsusi borucuqlarda sentrifuqadan keçirilir və komponentlərinə ayrılır. Üst hissədə toplanan, trombositlərlə zəngin plazma ayrılıb götürülür. Trombositlərdə toxumaların bərpasında iştirak edən böyümə faktorları var; nəzəriyyəyə görə onlar follikulların böyümə mərhələsini dəstəkləyə bilər.
Hazırlanan plazma nazik iynə ilə seyrəlmiş nahiyələrin dərisinə kiçik inyeksiyalarla yeridilir. Proses adətən bir saatdan az çəkir və pasiyent eyni gün gündəlik həyatına qayıda bilir. Seansların sayı və aralığı üçün vahid protokol yoxdur; tədqiqatlarda və klinikalarda fərqli sxemlərdən istifadə olunur.
Elmi tədqiqatlar nə göstərir?
PRP ilə bağlı tədqiqatların sayı artır, amma nəticələri ehtiyatla oxumaq lazımdır:
- Randomizə edilmiş tədqiqatların meta-analizi: 238 pasiyentin daxil olduğu doqquz tədqiqatın təhlilində PRP plaseboya nisbətən 3-cü və 6-cı ayda saç sıxlığını statistik olaraq artırıb. Tellərin sayı və qalınlığı başlanğıca nisbətən artsa da, plasebo ilə fərq statistik əhəmiyyətli olmayıb. Ciddi yan təsir bildirilməyib.
- Şəbəkə meta-analizi: qeyri-cərrahi müalicələri müqayisə edən təhlildə PRP-nin tellərin sayına təsiri minoksidil və finasteridin təsirinə təxminən oxşar olub. Lakin müəlliflər sübutların keyfiyyətinin ümumilikdə aşağı olduğunu və xüsusən PRP üçün standart protokollara ehtiyac olduğunu vurğulayıblar.
Sadə dillə: PRP bəzi pasiyentlərdə müəyyən fayda verə bilər, amma kimdə nə qədər fayda verəcəyini əvvəlcədən demək çətindir və onun yerini dəqiq müəyyən etmək üçün daha böyük, keyfiyyətli tədqiqatlar lazımdır.
PRP kimlərə kömək edə bilər?
| Vəziyyət | PRP-nin yeri |
|---|---|
| Erkən və ya orta mərhələli androgenetik alopesiya | Əsasən araşdırılan sahə; əlavə seçim kimi müzakirə edilə bilər |
| Uzun illərdir tamamilə saçsız olan nahiyə | Gözlənti azdır: follikul itibsə, PRP yeni saç yaratmır |
| Telogen effluvium | Əsas iş səbəbi aradan qaldırmaqdır; tökülmə çox vaxt özü keçir |
| Dəmir çatışmazlığı, tiroid problemi | Əvvəlcə əsas səbəb müalicə olunmalıdır |
| Ocaqlı və ya çapıqlı alopesiya | Müalicəni dermatoloq seçir |
Saç tökülməsinin növünü bilmədən PRP-yə başlamaq düzgün deyil. Alopesiyanın növləri haqqında alopesiya nədir? yazısında danışmışam.
PRP kimlər üçün uyğun olmaya bilər?
- trombositlərin sayı və ya funksiyası ilə bağlı qan xəstəlikləri olanlar;
- qanı durulaşdıran dərman qəbul edənlər (qərarı həkim verir, dərmanı özbaşına dayandırmayın);
- baş dərisində aktiv infeksiya, yara və ya iltihab olanlar;
- xərçəng müalicəsi alanlar və ya ağır xroniki xəstəliyi olanlar;
- hamilələr və əmizdirən qadınlar (həkimlə ayrıca müzakirə olunmalıdır).
Prosedur zamanı və sonra nə gözləmək olar?
Prosedurdan əvvəl qəbul etdiyiniz bütün dərmanları, xüsusən qanı durulaşdıran dərmanları və qida əlavələrini həkimə bildirin. Prosedur günü saçı təmiz saxlamaq və ona heç bir saç vasitəsi çəkməmək tövsiyə olunur. İnyeksiyalar zamanı sancma və təzyiq hissi olur; narahatlığı azaltmaq üçün bəzən yerli keyləşdiricidən istifadə edilir. Prosedurdan sonra inyeksiya yerlərində qızartı, yüngül şişkinlik, kiçik qançırlar və bir neçə saat davam edən həssaslıq ola bilər. Bu əlamətlər adətən bir-iki gün ərzində keçir. Həkim prosedurdan sonra saçı nə vaxt yumaq və nədən çəkinmək lazım olduğunu deyir.
Əgər fayda olacaqsa, o, bir neçə aydan sonra görünür. Nəticəni qiymətləndirmək üçün eyni işıqda və eyni bucaqdan çəkilmiş fotolar çox faydalıdır. Fayda müvəqqəti ola bilər, buna görə bəzi protokollarda dəstəkləyici seanslar planlaşdırılır.
PRP digər müalicələrlə müqayisədə
Kişi tipli saç tökülməsində effektivliyi ən çox araşdırılmış müalicələr minoksidil və finasteriddir; onlardan birlikdə istifadə etmək haqqında minoksidil və finasterid yazısında danışmışam. PRP bəzən bu müalicələrə əlavə kimi müzakirə edilir. Başqa bir dəstəkləyici üsul olan mezoterapiya haqqında məlumat saç mezoterapiyası səhifəsindədir. Elmi əsası olan bütün seçimlərin ümumi icmalını isə saç tökülməsinə qarşı nə etmək olar yazısında tapa bilərsiniz.
Follikulların artıq itdiyi nahiyələrdə nə PRP, nə də dərmanlar saçı geri qaytarmır. Belə hallarda saç əkimi müzakirə edilə bilər.
Həkim kimi fikrim
PRP etdirməyi düşünürsünüzsə, əvvəlcə saç tökülməsinin növünü və səbəbini dəqiqləşdirmək lazımdır. Mövcud sübutlar bunu göstərir: bəzi pasiyentlərdə sıxlıqda artım ola bilər, amma nəticə hamıda eyni deyil və təminat yoxdur. PRP sınaqdan keçirilən bir əlavə seçim kimi qəbul edilməli, sübut olunmuş müalicələrin yerini tutan vasitə kimi yox.
Tez-tez verilən suallar
PRP saç tökülməsini dayandırırmı?
PRP saç tökülməsinin səbəbini aradan qaldırmır. Tədqiqatlarda bəzi pasiyentlərdə saç sıxlığı artıb, amma nəticələr fərqlidir və sübutların keyfiyyəti hələ məhduddur.
PRP-nin nəticəsi nə vaxt görünür?
Əgər fayda olacaqsa, adətən bir neçə aydan sonra hiss olunur. Nəticəni qiymətləndirmək üçün eyni şəraitdə çəkilmiş fotolarla müqayisə etmək lazımdır.
PRP ağrılıdırmı?
İnyeksiyalar zamanı sancma və təzyiq hissi olur. Narahatlığı azaltmaq üçün bəzən yerli keyləşdiricidən istifadə edilir. Hiss şəxsdən şəxsə dəyişir.
PRP saç əkimini əvəz edə bilərmi?
Xeyr. PRP mövcud follikullara təsir etməyə çalışır; follikulların itdiyi nahiyədə yeni saç yaratmır. Belə nahiyələr üçün saç əkimi müzakirə olunur.
Saç əkimindən sonra PRP etmək lazımdırmı?
Bu, məcburi deyil. Əkimdən sonra PRP-nin rolu ilə bağlı sübutlar məhduddur; qərarı əməliyyatı aparan həkim verir.
Mənbələr
- Zhang X, Ji Y, Zhou M, et al. Platelet-rich plasma for androgenetic alopecia: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Cutan Med Surg. 2023;27(5):504–508. PubMed
- Gupta AK, Mays RR, Dotzert MS, et al. Efficacy of non-surgical treatments for androgenetic alopecia: a systematic review and network meta-analysis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2018;32(12):2112–2125. PubMed
- Ho CH, Sood T, Zito PM. Androgenetic alopecia. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024. PubMed
Əlavə oxu: Saç tökülməsinə qarşı üsullar · Saç mezoterapiyası · Alopesiyanın növləri
Sizin üçün hansı seçimlərin uyğun olduğunu öyrənmək üçün fotolarınızı onlayn saç analizi formasından göndərə və ya WhatsApp ilə yaza bilərsiniz.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. PRP-nin sizin üçün uyğun olub-olmadığına yalnız müayinədən sonra həkim qərar verə bilər.