Üz qabığı şəkli süni intellektlə yaradılıb.
Biotin çatışmazlığı olmayan insanlarda biotin qəbulunun saç tökülməsini azaltdığına dair etibarlı elmi sübut yoxdur. Biotin yalnız nadir hallarda, yəni çatışmazlıq olduqda saça fayda verir. Üstəlik, yüksək dozalı biotin tiroid hormonları və troponin kimi bəzi qan analizlərinin nəticəsini səhv göstərə bilər. Buna görə biotin qəbul edirsinizsə, analizdən əvvəl bunu həkiminizə deyin.
Biotin saç tökülməsi üçün ən çox alınan qida əlavələrindən biridir. Bu yazıda onun nə olduğunu, elmi tədqiqatların nə göstərdiyini, hansı hallarda həqiqətən faydalı ola biləcəyini və nəyə diqqət etmək lazım olduğunu izah edirəm.
Qısa məlumat
- Biotin (B7 vitamini) orqanizmdə yağların, karbohidratların və zülalların mübadiləsində iştirak edir.
- Biotin çatışmazlığı nadirdir; adi qidalanmada orqanizm onu kifayət qədər alır.
- Biotinin faydası əsasən çatışmazlığı və ya bəzi nadir saç və dırnaq xəstəlikləri olanlarda göstərilib.
- Androgenetik alopesiyada biotinin effektli olduğunu göstərən kliniki tədqiqat yoxdur.
- Biotin bəzi laboratoriya analizlərinin nəticəsini səhvən yüksək və ya aşağı göstərə bilər.
Biotin nədir?
Biotin suda həll olan B qrupu vitaminidir və B7 vitamini kimi də tanınır. O, orqanizmdə yağ turşularının, amin turşularının və qlükozanın mübadiləsində iştirak edən fermentlər üçün lazımdır. Biotin yumurta sarısında, ətdə, balıqda, qoz-fındıqda, toxumlarda və bəzi tərəvəzlərdə var. Bağırsaq bakteriyaları da az miqdarda biotin sintez edir.
Biotin çatışmazlığı saç tökülməsinə, dəri səpgilərinə və dırnaqların kövrəkləşməsinə səbəb ola bilər. Lakin bu çatışmazlıq nadirdir. Ona adətən irsi ferment çatışmazlığında, uzun müddət çoxlu çiy yumurta ağı istehlakında, bəzi dərmanların uzun müddət qəbulunda və ya ağır qidalanma pozuntularında rast gəlinir.
Elmi tədqiqatlar nə deyir?
Biotinin saça təsiri ilə bağlı ədəbiyyatı araşdıran icmallar oxşar nəticəyə gəlib:
- Bir sistematik icmalda biotin qəbulundan sonra saç və ya dırnaqda yaxşılaşma bildirilən 18 hal tapılıb. Bu halların hamısında pasiyentlərdə biotin çatışmazlığı və ya saç və dırnaq böyüməsini pozan başqa bir xəstəlik olub. Müəlliflər sağlam insanlarda biotin qəbulu üçün kifayət qədər sübut olmadığını yazıblar.
- Başqa bir icmalda hər hansı tip saç tökülməsinin müalicəsində biotinin effektivliyini yoxlayan kliniki tədqiqat olmadığı, onun populyarlığının isə elmi sübutlardan çox reklam və sosial mediaya əsaslandığı qeyd edilib.
Sadə dillə desək: çatışmazlığınız yoxdursa, əlavə biotin saçınızı nə qalınlaşdırır, nə də tökülməni dayandırır. Artıq biotin isə sidiklə xaric olunur.
Biotin hansı hallarda kömək edə bilər?
| Vəziyyət | Biotin kömək edə bilərmi? |
|---|---|
| Təsdiqlənmiş biotin çatışmazlığı | Bəli; müalicənin əsas hissəsidir və həkim nəzarəti ilə aparılır |
| Bəzi nadir saç və dırnaq xəstəlikləri (məsələn, kövrək dırnaq sindromu) | Bəzi hallarda fayda bildirilib; qərarı həkim verir |
| Kişi və ya qadın tipli saç tökülməsi (androgenetik alopesiya) | Sübut yoxdur |
| Stressdən və ya xəstəlikdən sonrakı tökülmə (telogen effluvium) | Sübut yoxdur; əsas səbəb aradan qaldırılmalıdır |
| Dəmir çatışmazlığı və ya tiroid problemi | Xeyr; əsas səbəb müalicə olunmalıdır |
Biotin qan analizlərinə necə təsir edir?
Bu, biotinin ən az bilinən, amma ən vacib tərəfidir. Bir çox laboratoriya analizi biotin-streptavidin rabitəsinə əsaslanan üsulla aparılır. Qanda çoxlu biotin olduqda bu analizlərin nəticəsi təhrif oluna bilər.
Sağlam könüllülərin bir həftə ərzində gündə 10 mq biotin qəbul etdiyi tədqiqatda biotinə həssas analizlərin bir hissəsində nəticələr səhv çıxıb: bəziləri səhvən yüksək, bəziləri səhvən aşağı. Yoxlanılan analizlər arasında TSH və tiroid hormonları, prolaktin və ferritin də var idi. Saç tökülməsi olan pasiyentlərə ən çox elə tiroid hormonları və ferritin analizi təyin edildiyi üçün bu, xüsusilə əhəmiyyətlidir.
ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) də biotinin infarktın diaqnozunda istifadə olunan troponin analizlərinin bəzilərinin nəticəsinə təsir edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Troponinin səhvən aşağı çıxması ciddi diaqnoz səhvinə səbəb ola bilər.
Buna görə:
- biotin tərkibli vitamin, saç-dırnaq kompleksi və ya gözəllik preparatı qəbul edirsinizsə, analizdən əvvəl həkiminizə deyin;
- preparatı analizdən nə qədər əvvəl dayandırmaq lazım olduğunu həkimdən soruşun;
- təcili yardıma müraciət etdikdə də biotin qəbul etdiyinizi bildirin.
Saç üçün qidalanmada nə daha vacibdir?
Saç follikulları orqanizmin ən fəal bölünən hüceyrələrindəndir və qidalanmadakı ciddi dəyişikliklərə tez reaksiya verir. Praktikada saç tökülməsi ilə əlaqəli qidalanma problemlərinin çoxu biotinlə deyil, başqa səbəblərlə bağlıdır:
- kəskin pəhriz və qısa müddətdə çox arıqlamaq bir neçə ay sonra yayğın tökülməyə səbəb ola bilər;
- kifayət qədər zülal almamaq saçın böyüməsinə mənfi təsir edir;
- dəmir çatışmazlığı, xüsusən qadınlarda, saç tökülməsinin tez-tez rast gəlinən səbəblərindəndir və analizlə aşkar edilir.
Balanslı və müxtəlif qidalanma, bir qayda olaraq, hazır saç vitaminlərindən daha çox fayda verir.
Həkim kimi tövsiyəm
Saç tökülməsində ilk addım səbəbi tapmaqdır. Tökülmənin səbəbi androgenetik alopesiya, telogen effluvium, dəmir çatışmazlığı və ya tiroid problemi ola bilər və bunların hər birinin öz müalicəsi var. Analizsiz qəbul edilən biotin bu səbəbləri aradan qaldırmır, əksinə, analizlərin nəticəsini təhrif edə bilər. Saç tökülməsinin səbəbləri və hansı analizlərin istənildiyi haqqında saç tökülməsinin səbəbləri məqaləsində ətraflı yazmışam.
Kişi və qadın tipli saç tökülməsində effektivliyi kliniki tədqiqatlarla göstərilmiş seçimlər var; onlar haqqında saç tökülməsinə qarşı nə etmək olar və minoksidil məqalələrində yazmışam. Payızda tökülmənin artması isə çox vaxt mövsümi və keçicidir; bu barədə payızda saç tökülməsi yazısını oxuya bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
Biotin saç tökülməsini dayandırırmı?
Çatışmazlıq yoxdursa, xeyr. Biotinin androgenetik alopesiyada və ya stressdən sonrakı tökülmədə effektli olduğunu göstərən kliniki tədqiqat yoxdur. Fayda yalnız çatışmazlıqda və bəzi nadir xəstəliklərdə bildirilib.
Biotin saçı qalınlaşdırırmı?
Sağlam insanlarda biotinin saçı qalınlaşdırdığına dair sübut yoxdur. Saçın qalınlığı əsasən genetikadan, hormonlardan və ümumi sağlamlıqdan asılıdır.
Biotin qəbul edirəm, qan analizi verməliyəm. Nə etməliyəm?
Analizdən əvvəl həkiminizə biotin qəbul etdiyinizi deyin. Həkim preparatı analizdən bir müddət əvvəl dayandırmağı tövsiyə edə və ya nəticələri buna görə qiymətləndirə bilər.
Biotinin yan təsiri varmı?
Biotin adətən yaxşı qəbul edilir, çünki artıq miqdarı sidiklə xaric olunur. Əsas risk laboratoriya analizlərinin nəticəsini təhrif etməsidir. Hər hansı əlavəyə başlamazdan əvvəl həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşin.
Saç əkimindən sonra biotin lazımdırmı?
Çatışmazlıq yoxdursa, saç əkimindən sonra biotin qəbulunun əkilmiş saçların böyüməsini sürətləndirdiyinə dair sübut yoxdur. Əkimdən sonrakı müalicəni əməliyyatı aparan həkim müəyyən edir.
Mənbələr
- Patel DP, Swink SM, Castelo-Soccio L. A review of the use of biotin for hair loss. Skin Appendage Disord. 2017;3(3):166–169. PubMed
- Soleymani T, Lo Sicco K, Shapiro J. The infatuation with biotin supplementation: is there truth behind its rising popularity? A comparative analysis of clinical efficacy versus social popularity. J Drugs Dermatol. 2017;16(5):496–500. PubMed
- Li D, Radulescu A, Shrestha RT, et al. Association of biotin ingestion with performance of hormone and nonhormone assays in healthy adults. JAMA. 2017;318(12):1150–1160. PubMed
- U.S. Food and Drug Administration. Biotin interference with troponin lab tests: assays subject to biotin interference. fda.gov
Əlavə oxu: Saç tökülməsinə qarşı üsullar · Minoksidil · Saç tökülməsinin səbəbləri
Saç tökülmənizin səbəbini öyrənmək istəyirsinizsə, fotolarınızı onlayn saç analizi formasından göndərə və ya WhatsApp ilə yaza bilərsiniz.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Hər hansı vitamin və ya qida əlavəsinə başlamazdan əvvəl həkiminizlə məsləhətləşin.