Üz qabığı şəkli süni intellektlə yaradılıb.
Doğuşdan bir neçə ay sonra saçın daha çox tökülməsinə bir çox qadında rast gəlinir və adətən müvəqqətidir. Bu, telogen effluvium adlanan həddindən artıq tökülmədir və hamiləlikdən sonra estrogen səviyyəsinin düşməsi ilə izah olunur. Qadınların çoxunda saç uşaq bir yaşına çatana qədər, bəzilərində isə daha tez əvvəlki sıxlığına qayıdır. Tökülmə bir ildən çox davam edirsə, saçsız ləkələr yaranırsa və ya ayırıq xətti genişlənirsə, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bu yazıda doğuşdan sonrakı tökülmənin nə vaxt başladığını, nə vaxt keçdiyini, nəyin kömək edə biləcəyini və hansı əlamətlərin müayinə tələb etdiyini izah edirəm.
Qısa məlumat
- Tökülmə çox vaxt doğuşdan təxminən 2–4 ay sonra başlayır.
- Bu, follikulların itməsi deyil, müvəqqəti həddindən artıq tökülmədir.
- Saç əksər qadında uşaq bir yaşına çatana qədər normal sıxlığına qayıdır.
- Əmizdirmə dövründə heç bir dərmandan və ya qida əlavəsindən həkimlə məsləhətləşmədən istifadə etməyin.
- Bir ildən çox davam edən tökülmə, ləkələr və ya yorğunluq varsa, həkimə müraciət edin.
Doğuşdan sonra saç niyə tökülür?
Hamiləlik dövründə hormonların təsiri ilə saç follikullarının çoxu böyümə mərhələsində qalır. Buna görə bir çox qadın hamiləlikdə saçının daha sıx olduğunu hiss edir. Doğuşdan sonra estrogen səviyyəsi düşür və hamiləlik müddətində “yığılmış” follikulların bir hissəsi eyni vaxtda dinclik mərhələsinə keçir. Dinclik mərhələsi təxminən iki-üç ay çəkdiyi üçün tökülmə də doğuşdan bir neçə ay sonra başlayır.
Amerika Dermatologiya Akademiyası bu vəziyyəti normal və müvəqqəti hesab edir və onu “əsl saç tökülməsi” deyil, həddindən artıq tökülmə kimi təsvir edir. Maraqlıdır ki, bəzi müəlliflər doğuşdan sonrakı tökülməyə nə qədər tez-tez rast gəlindiyinin elmi baxımdan dəqiq öyrənilmədiyini qeyd edir. Yəni bu, haqqında çox danışılan, amma hər qadında eyni dərəcədə olmayan bir vəziyyətdir.
Tökülmə nə vaxt başlayır və nə vaxt keçir?
| Doğuşdan sonra | Adətən nə baş verir |
|---|---|
| İlk 2 ay | Çox vaxt nəzərəçarpan dəyişiklik olmur |
| Təxminən 2–4-cü ay | Tökülmə artır; daranma və yuyunma zamanı daha çox saç görünür |
| Təxminən 4-cü ay | Tökülmə çox vaxt zirvəyə çatır, sonra tədricən azalır |
| 6–12-ci ay | Saç əksər qadında tədricən əvvəlki sıxlığına qayıdır |
| 12 aydan sonra | Tökülmə davam edirsə, başqa səbəblər araşdırılmalıdır |
Bu müddətlər təxminidir. Bəzi qadınlarda tökülmə daha tez keçir, bəzilərində isə daha uzun çəkir.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Doğuşdan sonrakı tökülmə bəzən başqa bir vəziyyətlə üst-üstə düşə və ya onu daha görünən edə bilər. Aşağıdakı hallarda müayinə tövsiyə olunur:
- tökülmə doğuşdan bir ildən çox sonra da davam edirsə;
- yuvarlaq və ya ləkəvari saçsız sahələr yaranıbsa;
- ayırıq xətti genişlənir və başın üst hissəsində seyrəlmə artırsa;
- güclü yorğunluq, solğunluq, ürək döyüntüsü, çəki dəyişikliyi və ya əhvalın pisləşməsi varsa;
- baş dərisində qaşınma, qızartı və ya qabıqlanma varsa.
Doğuşdan sonra dəmir çatışmazlığı və qalxanvari vəzinin funksiyasının pozulması kimi vəziyyətlər də ola bilər və onlar saç tökülməsini artırır. Həkim lazım olduqda ümumi qan analizi, ferritin və tiroid hormonları kimi analizlər istəyə bilər. Bu analizlərin nə vaxt lazım olduğunu saç tökülməsinin səbəbləri yazısında izah etmişəm. Əgər tökülmə qadın tipli saç tökülməsinin başlanğıcını üzə çıxarıbsa, seçimlər haqqında qadınlarda saç əkimi səhifəsində oxuya bilərsiniz.
Qadın tipli saç tökülməsindən necə fərqlənir?
Doğuşdan sonrakı tökülmə bütün başda bərabər olur və saçlar zamanla yenidən sıxlaşır. Qadın tipli saç tökülməsində isə ayırıq xətti tədricən genişlənir, tellər nazikləşir və seyrəlmə bir ildən sonra da davam edir. Bəzən doğuşdan sonrakı tökülmə əvvəllər gizli qalan qadın tipli tökülməni daha görünən edir. Belə hallarda müayinə və trixoskopiya fərqi göstərir və həkim uyğun yanaşmanı müzakirə edir.
Əmizdirmə dövründə dərmanlar və qida əlavələri
Doğuşdan sonrakı tökülmə adətən heç bir müalicə tələb etmir. Əmizdirmə dövründə saç tökülməsi üçün dərman, vitamin kompleksi və ya qida əlavəsi qəbul etməyə başlamazdan əvvəl mütləq həkimə müraciət edin. Bəzi preparatlar ana südünə keçə bilər. Çatışmazlıq yoxdursa, saç vitaminlərinin tökülməni azaltdığına dair güclü sübut da yoxdur; bu barədə biotin yazısında ətraflı danışmışam.
Bu dövrdə nə kömək edə bilər?
- Saçı adi qaydada yuyun. Yumağı azaltmaq tökülməni azaltmır; tökülməyə hazır tellər onsuz da düşür.
- Yüngül məhsullar seçin. Dermatoloqlar həcm verən şampun və saçı ağırlaşdırmayan yüngül kondisioner tövsiyə edir; ağır, saçı yapışdıran məhsullar saçı daha seyrək göstərə bilər.
- Saça ehtiyatla yanaşın. Yaş saçı seyrək dişli daraqla açın, sıx quyruq və hörüklərdən çəkinin, isti alətlərdən istifadəni azaldın.
- Qısa saç düzümünü nəzərdən keçirin. Bəzi qadınlar bu dövrdə saçı qısaltmağı daha rahat hesab edir, çünki qısa saç daha həcmli görünür.
- Qidalanmaya diqqət edin. Doğuşdan sonrakı aylarda balanslı və kifayət qədər zülallı qidalanma ümumi bərpaya kömək edir.
Mövsümi tökülmə də bu dövrə düşə bilər. Normal tökülməni narahatedici tökülmədən necə ayırmağı payızda saç tökülməsi yazısında izah etmişəm.
Tez-tez verilən suallar
Doğuşdan sonra saç tökülməsi nə vaxt keçir?
Qadınların çoxunda saç uşaq bir yaşına çatana qədər əvvəlki sıxlığına qayıdır, bəzilərində daha tez. Tökülmə bir ildən çox davam edirsə, həkimə müraciət edin.
Doğuşdan sonra tökülən saçlar yenidən çıxırmı?
Bəli. Bu tökülmədə follikullar itmir, yalnız eyni vaxtda dinclik mərhələsinə keçir. Yeni tellər bir neçə ay ərzində çıxır və uzanır.
Əmizdirərkən saç tökülməsinə qarşı vitamin içmək olarmı?
Hər hansı vitamin və ya qida əlavəsi qəbuluna həkimlə məsləhətləşmədən başlamayın. Çatışmazlıq varsa, həkim analiz nəticəsinə görə müalicə təyin edir.
Doğuşdan sonra saç tökülməsinin qarşısını almaq olarmı?
Bu tökülmə hormon dəyişikliyi ilə bağlı olduğu üçün tam qarşısını almaq adətən mümkün deyil. Saça ehtiyatla yanaşmaq və yüngül məhsullardan istifadə etmək bu dövrü rahatlaşdıra bilər.
İkinci doğuşdan sonra da saç tökülə bilərmi?
Bəli, hər doğuşdan sonra oxşar müvəqqəti tökülmə ola bilər. Hər dəfə eyni dərəcədə olmaya bilər.
Mənbələr
- American Academy of Dermatology. Hair loss in new moms: dermatologist tips. aad.org
- American Academy of Dermatology. Do you have hair loss or hair shedding? aad.org
- Hughes EC, Syed HA, Saleh D. Telogen effluvium. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024. PubMed
- Mirallas O, Grimalt R. The postpartum telogen effluvium fallacy. Skin Appendage Disord. 2016;1(4):198–201. PubMed
Əlavə oxu: Saç tökülməsinin səbəbləri · Qadınlarda saç əkimi · Payızda saç tökülməsi
Tökülmənin keçici olub-olmadığından əmin deyilsinizsə, fotolarınızı onlayn saç analizi formasından göndərə və ya WhatsApp ilə yaza bilərsiniz.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Əmizdirmə dövründə heç bir dərmandan və ya qida əlavəsindən həkimlə məsləhətləşmədən istifadə etməyin.