Üz qabığı şəkli süni intellektlə yaradılıb.
Şampun tək başına saç tökülməsini dayandırmır: onun əsas işi baş dərisini və saçı təmizləməkdir. Tərkibində ketokonazol kimi təsiredici maddə olan dərman şampunları kəpək və seboreyalı dermatit kimi baş dərisi problemlərində kömək edir və kişi tipli saç tökülməsində əlavə vasitə kimi araşdırılır, lakin sübut olunmuş əsas müalicəni əvəz etmir. “Tökülməyə qarşı” yazılan kosmetik şampunların təsiri isə çox vaxt məhduddur.
Bu yazıda şampunun nə edə bildiyini və nə edə bilmədiyini, dərman şampunlarının hansı hallarda faydalı olduğunu və şampun seçərkən nəyə diqqət etməyi izah edirəm.
Qısa məlumat
- Şampun baş dərisi ilə qısa müddət təmasda olur və sonra yuyulur; bu, onun təsirini məhdudlaşdırır.
- Saçı tez-tez yumaq saç tökülməsinə səbəb olmur; yuma zamanı onsuz da tökülməyə hazır olan tellər düşür.
- Ketokonazollu şampun kəpək və seboreyalı dermatitdə istifadə olunan dərmandır; kişi tipli saç tökülməsində əlavə vasitə kimi öyrənilir.
- Kofein, biotin və bitki ekstraktları olan kosmetik şampunların saç tökülməsini azaltdığına dair güclü sübut yoxdur.
- Tökülmə davam edirsə, şampun dəyişmək əvəzinə səbəbi araşdırmaq lazımdır.
Şampun nə edir, nə edə bilmir?
Şampunun əsas vəzifəsi baş dərisindən yağı, ölü dəri hüceyrələrini və saç məhsullarının qalıqlarını təmizləməkdir. Saç kosmetikası ilə bağlı icmallarda da şampun əsasən təmizləyici məhsul kimi təsvir olunur: o, baş dərisini təmizləyir və saçın görünüşünə, toxunuşuna təsir edir. Üstəlik, şampun baş dərisində cəmi bir-iki dəqiqə qalır və sonra yuyulur, buna görə onun follikula təsiri məhduddur.
| Şampun növü | Nə edə bilər | Nə edə bilməz |
|---|---|---|
| Adi şampun | Baş dərisini və saçı təmizləyir, saçı daha həcmli göstərə bilər | Tökülməni dayandırmır, yeni saç çıxarmır |
| Kosmetik “tökülməyə qarşı” şampun | Saçı daha qalın və parlaq göstərə bilər | Tökülmənin səbəbinə təsiri sübut olunmayıb |
| Ketokonazollu dərman şampunu | Kəpək və seboreyalı dermatitdə qaşınma və qabıqlanmanı azaldır; androgenetik alopesiyada əlavə vasitə kimi öyrənilir | Əsas müalicəni əvəz etmir |
| Sink piritionlu və ya salisil turşulu şampun | Kəpəyə qarşı istifadə olunur | Saç tökülməsini müalicə etmir |
Ketokonazollu şampun haqqında elmi məlumat
Ketokonazol göbələk əleyhinə dərmandır. Onun 2%-lik şampun forması baş dərisində yaşayan Malassezia göbələklərinə təsir edir və kəpək, seboreyalı dermatit kimi vəziyyətlərdə istifadə olunur. Bəzi tədqiqatçılar baş dərisindəki bu iltihabın kişi tipli saç tökülməsində də rol oynaya biləcəyini düşünür.
Kiçik bir müqayisəli tədqiqatda 2%-lik ketokonazollu şampun saç sıxlığına və böyümə mərhələsindəki follikulların nisbətinə 2%-lik minoksidilə yaxın təsir göstərib. Ketokonazolla bağlı tədqiqatları birləşdirən sistematik icmal isə onu ümidverici əlavə və ya alternativ vasitə adlandırıb, lakin bunu təsdiqləmək üçün randomizə edilmiş tədqiqatların lazım olduğunu qeyd edib. Yəni bu şampun bəzi pasiyentlərdə müalicə planına əlavə oluna bilər, amma tək başına əsas müalicə deyil.
Ketokonazollu şampundan necə və hansı tezliklə istifadə etmək lazım olduğunu təlimat və həkiminiz müəyyən edir. O, gündəlik şampun kimi deyil, müəyyən rejimlə istifadə olunur.
Saçı tez-tez yumaq tökülməni artırırmı?
Xeyr. Bu, ən çox rast gəlinən narahatlıqlardan biridir. Yuma zamanı tökülən tellər dinclik mərhələsini başa vurmuş və onsuz da tökülməli olan tellərdir. Saçı az yumaq onların sayını azaltmır, yalnız tökülməni bir neçə günə yayır. Bir neçə gün yumadıqdan sonra duşda daha çox saç görmək buna görədir.
Amerika Dermatologiya Akademiyası saçı onun nə qədər tez çirkləndiyinə və yağlandığına görə yumağı tövsiyə edir: yağlı baş dərisi olanlar hər gün yuya bilər, quru və qıvrım saçı olanlar isə daha seyrək. Şampunu saçın uzunluğuna deyil, baş dərisinə çəkmək və sonra kondisionerdən istifadə etmək də saçı qoruyur.
Şampun seçərkən nəyə diqqət etmək lazımdır?
- Baş dərinizin tipi: yağlı baş dərisi üçün daha tez-tez yuma və yüngül şampun, quru baş dərisi üçün isə daha yumşaq tərkibli şampun uyğundur.
- Qıcıqlanma: qaşınma, yanma və ya qızartı yaradan şampunu dəyişin. Ətirli məhsullar həssas dəridə qıcıqlanmanı artıra bilər.
- Kəpək və qabıqlanma: davamlıdırsa, kosmetik məhsul əvəzinə həkimə müraciət edin; seboreyalı dermatit və psoriaz kimi vəziyyətlər müalicə tələb edir.
- Saçı yuduqdan sonra: yaş saç kövrəkdir. Onu seyrək dişli daraqla yavaşca açın, dəsmal ilə sürtməyin, yumşaq sıxaraq qurulayın və isti fendən az istifadə edin. Qırılan tellər də tökülmə kimi görünə bilər.
- Gözlənti: heç bir şampun keçəl nahiyədə yeni saç çıxarmır. Belə vəd verən məhsullara ehtiyatla yanaşın.
Bəs nə işləyir?
Kişi və qadın tipli saç tökülməsində effektivliyi kliniki tədqiqatlarla göstərilmiş əsas seçimlər həkim nəzarəti ilə istifadə olunan dərmanlardır. Onlar haqqında minoksidil, minoksidil və finasterid birlikdə və saç tökülməsinə qarşı nə etmək olar yazılarında ətraflı danışmışam. Qida əlavələrinin rolu barədə isə biotin yazısını oxuya bilərsiniz.
Tökülmə davam edirsə, ilk addım şampunu dəyişmək deyil, səbəbi tapmaqdır. Payızda müvəqqəti artan tökülmə ilə uzun sürən tökülməni ayırmaq üçün payızda saç tökülməsi və saç tökülməsinin səbəbləri yazılarına baxın.
Tez-tez verilən suallar
Saç tökülməsinə qarşı şampun həqiqətən işləyirmi?
Kosmetik şampunlar saçı daha qalın və sağlam göstərə bilər, amma tökülmənin səbəbinə təsirləri sübut olunmayıb. Ketokonazollu dərman şampunu bəzi hallarda əlavə vasitə kimi istifadə olunur, lakin əsas müalicəni əvəz etmir.
Ketokonazollu şampundan hər gün istifadə etmək olarmı?
Adətən xeyr. Ketokonazollu şampun müəyyən rejimlə istifadə olunur. Necə və hansı tezliklə istifadə edəcəyinizi təlimat və həkiminiz müəyyən edir.
Kofeinli şampun saç tökülməsinə kömək edirmi?
Kofeinli şampunlar populyardır, lakin onların saç tökülməsini azaltdığını göstərən güclü kliniki sübut yoxdur. Onları əsas müalicə kimi qəbul etmək düzgün deyil.
Şampunu dəyişdikdən sonra tökülmə artdı. Niyə?
Çox vaxt bu, təsadüfi üst-üstə düşmədir: mövsümi tökülmə və ya bir neçə ay əvvəlki stress eyni vaxta düşə bilər. Yeni şampun baş dərisini qıcıqlandırırsa, istifadəni dayandırın. Tökülmə davam edirsə, həkimə müraciət edin.
Saç əkimindən sonra hansı şampundan istifadə etməliyəm?
İlk həftələrdə klinikanın tövsiyə etdiyi yumşaq şampun və yuma qaydası istifadə olunur. Dərman şampunlarına nə vaxt keçmək olacağını əməliyyatı aparan həkim deyir.
Mənbələr
- Piérard-Franchimont C, De Doncker P, Cauwenbergh G, Piérard GE. Ketoconazole shampoo: effect of long-term use in androgenic alopecia. Dermatology. 1998;196(4):474–477. PubMed
- Fields JR, Vonu PM, Monir RL, Schoch JJ. Topical ketoconazole for the treatment of androgenetic alopecia: a systematic review. Dermatol Ther. 2020;33(1):e13202. PubMed
- Gavazzoni Dias MF. Hair cosmetics: an overview. Int J Trichology. 2015;7(1):2–15. PubMed
- American Academy of Dermatology. Tips for healthy hair. aad.org
Əlavə oxu: Saç tökülməsinə qarşı üsullar · Minoksidil · Biotin
Saç tökülmənizin səbəbini və sizə uyğun seçimləri öyrənmək üçün onlayn saç analizi formasını göndərə və ya WhatsApp ilə yaza bilərsiniz.
Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Heç bir məhsul və ya dərman tökülmənin səbəbi müəyyən edilmədən əsas müalicə kimi istifadə olunmamalıdır.